Title_left HỒ SƠ THÀNH TÍCH Title_right
 
Zoom
 
No-person-img
Nhà báo Bùi Phương Hạ
No-person-img
Nhà báo Cảnh Mạnh, Trần Đức
No-person-img
Nhà báo Cẩm Thúy
No-person-img
Nhà báo Châu Giang, Phú Sơn, Hồng Đại
No-person-img
Nhà báo Chí Dũng
No-person-img
Nhà báo Dương Thuấn
No-person-img
Nhà báo Dương Trung Quốc
No-person-img
Nhà báo H'Linh Nie
Vudinhnam NHÀ BÁO VŨ ĐÌNH NĂM

“Từ bỏ nước Mỹ về làm già làng” - đăng trên trang 4 báo Văn nghệ (Hội Nhà văn Việt Nam) số 31 (2533) ra ngày 2-8-2008. Tác phẩm Đoạt giải Khuyến khích Giải báo chí Vì sự nghiệp Đại đoàn kết toàn dân tộc lần thứ sáu 2008 Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

TỪ BỎ NƯỚC MỸ VỀ LÀM GIÀ LÀNG

Bài và ảnh: Vũ Ðình Năm

Già Dêr, làng Plei Bông, xã Ayun (Mang Yang - Gia Lai) - Người từ bỏ nước Mỹ sau hơn 2 năm định cư theo diện H.O để trở về làm nương rẫy, phấn đấu tham gia công tác xã hội, s?ng cĩ uy tín…đến cuối năm 2007, ông được nhân dân tín nhiệm bầu giữ chức già làng Plei Bông.
...Không đâu sướng bằng ở Quê hương
Gặp Dêr đang trong bộ trang phục quần áo công nhân, chân tay lấm lem vôi vữa, chúng tôi tỏ ra ngạc nhiên, nhưng ông trả lời hồn nhiên "Tôi làm phụ hồ không phải kiếm tiền sinh sống mà đi làm giúp người ta, mừng cho làng này có thêm một căn nhà khang trang mọc lên...". Ngửa đầu đánh ực hớp nước lã chứa trong quả bầu khô rồi đưa cho tôi và ông nói "Uống đi, đến đây đường xa chắc khát nước lắm, không sợ đau bụng đâu, nước mát lạnh, tôi mới lấy từ ngoài giọt về đấy. Ở bên Hoa Kỳ người ta thường nói là giàu có, nhưng không thể có phút giây dân dã như thế này đâu!".
Thời trẻ, Dêr là lính biệt kích Ngụy, sau 6 năm đi cải tạo trở về, vì chưa có kinh nghiệm trong sản xuất nên cái đói cứ rình rập. Năm 1998, có một người bạn tên Oanh (sinh sống tại TP Hồ Chí Minh) đến nhà mai mối (cò) Dêr đi theo diện H.O sang Mỹ. Oanh hứa rằng mọi chi phí, thủ tục giấy tờ sẽ lo hết (miễn phí), chỉ cần Dêr đồng ý là được máy bay đưa đi. Oanh còn cho biết, ở bên Mỹ có rất nhiều người Bahnar đang sinh sống và khi sang đó Dêr còn được nhận rất nhiều tiền... Thực tình lúc đầu Dêr không muốn đi nhưng rồi sau lại nghĩ "Nay có dịp, mình đi thử thế nào. Vì nghe người ta đồn rằng ở bên Mỹ có nhiều tiền lắm, biết đâu mình sang đó sẽ trở thành người giàu có, đỡ cho vợ con suốt ngày đi làm rẫy...". Thế nhưng, cái ước mơ được đổi đời ấy đã dần tắt khi Dêr chính thức đặt chân lên đất Mỹ. Trước mắt Dêr là một căn phòng thuê trọ ở Bang Sadlot (nơi có nhiều người Việt Nam sinh sống) nằm biệt lập giữa khu nông trại rộng lớn của người Mỹ. Cuộc sống buồn tẻ quá vì không có bà con, bạn bè thân thích, hàng ngày chỉ có Dêr và Y Klam (dân tộc K'Ho, tỉnh Lâm Đồng) quấn quýt bên nhau (hai người đều sống độc thân nên được người ta ghép vào ở cùng một phòng). Sau đó vài tháng, Dêr được giới thiệu đi làm công nhân cho một nhà máy lắp đặt thiết bị nóng lạnh trong nhà. Công việc đơn giản, không nặng nhọc lắm, nhưng giờ giấc làm việc cứ răm rắp đến từng phút, theo Dêr kể thì "nếu chỉ cần đi chậm 1 phút là bị trừ lương". Làm việc luôn tay, nhưng mức lương trung bình chỉ nhận được 800USD/tháng, sau khi trừ tiền thuê nhà, ăn uống và các dịch vụ thiết yếu khác, tiết kiệm lắm cũng chỉ còn dư 200USD/tháng. Số tiền dư nếu so sánh với giá 5USD/1 tô phở ở bên Mỹ thì chẳng bõ bẽ gì!. Còn nếu rủ vài người quen đi nhậu sương sương thì coi như hết sạch. Vài tháng, nửa năm, tiết kiệm lắm Dêr mới gửi về cho vợ con được 200-300USD. Ở đất Mỹ, nếu không có tiền thì không thể bảo lãnh cho vợ con sang bên ấy, nên Dêr đành bó tay.
Tâm sự với chúng tôi mà khuôn mặt Dêr vẫn đọng lại những nổi buồn: "Lúc đầu tôi tưởng sang đó (thành phố Sadlot, bang Sadlot) sẽ nhận được sự đãi ngộ lớn lắm vì mình đi theo diện H.O, ai dè sang đó cũng chỉ là thằng làm thuê đủ ăn. Bên cạnh không có bà con thân thuộc, bạn bè, nên cái bụng cứ buồn mông lung khó tả. Những món ăn quen thuộc (cơm lam, thịt nướng, kiến vàng, cà đắng, rượu cần...) đã không còn trong bữa ăn hàng ngày, cứ nhớ đến là ứa nước mắt". Đi làm về mệt, Dêr và Y Klam chỉ biết vùi đầu vào ngủ hoặc xem tivi, chủ nhật đi lễ ở nhà thờ Thiên Chúa Giáo (dành riêng cho người Việt Nam)ø. Cái buồn càng dồn nén vì: "Ngày xưa tôi đang học lớp 3 thì nghỉ, khi sang bên ấy cố đi học tiếng Anh (người Việt Nam dạy) mà cái chữ chẳng nhét vào cái đầu được. Không biết chữ thì đâu giám đi chơi, tiền lại ít, nhiều lúc muốn đi dạo xa một chút nhưng chỉ sợ gặp bọn say rượu, bọn đầu gấu tóm lấy gây sự rồi cho no đòn...". Như con chim nhốt trong lồng lâu không thể chịu nổi, có một vài lần Dêr phải vùng ra đi thăm A Srơ (người Bahnar, quê ở Kon Tum). Để đến thăm gia đình A Srơ được phải đi ôtô mất hơn 1 giờ đồng hồ. Cái thú là khi đến nhà A Srơ thì tha hồi nói tiếng Bahnar, mà A Srơ thì bị tật, nên buôn chuyện mãi cũng không chán. Đến đó không những được uống rượu, hát cho nhau nghe (tuy không có cồng chiêng) mà còn được nghe tiếng trẻ con khóc cười và được ăn bữa cơm quây quần đầm ấm đúng ý nghĩa gia đình Việt Nam...
Càng lâu, nỗi bức bối vì cô đơn, trống vắng nơi xứ người cứ bám đuổi suy nghĩ, nỗi nhớ nhà, bạn bè, buôn làng ruột thịt như có ai đó đang cào xé trong bụng. Hôm đó, Dêr nói ý định của mình với mọi người là muốn được về làng. Vì nếu có cố nữa, không khéo Dêr phải... làm ma ở xứ người
Ngày về
Xa quê mới hơn 2 năm mà khi quay về, Dêr thấy buôn làng đã đổi thay quá nhiều, 100% đường làng đã được đổ bê tông phẳng lỳ, điện thắp sáng kéo về từng nóc nhà, nhà mới thi nhau mọc lên san sát...
Khi ông "Việt kiều" về đến nhà, bà con trong buôn kéo đến chật cứng vòng ngoài vòng trong. Ngoài tình cảm làng xóm lâu ngày mới về, ai cũng muốn dò xem Dêr có đem về nhiều tiền "đô" không. Chỉ đến khi nghe Dêr nói chỉ có vẻn vẹn 1.000 USD thì ai nấy im lặng nhìn nhau rồi phân bì "chưa bằng một nửa mùa bắp của mình ấy mà.!".
Cái quyết định của Dêr được coi là đúng đắn bởi từ ngày trở về được 3 tháng là vợ Dêr lăn ra ốm đau rồi về với Yàng. Giá như nghe lời người ta ở bên ấy thêm ít năm nữa rồi về thì Dêr chẳng bao giờ còn cơ hội để nhìn thấy mặt vợ. Từ nổi buồn này, Dêr càng tự vấn an mình hơn khi nghĩ về người bạn K'lam hồi ở cùng bên Mỹ. Chỉ bị ốm đau nhẹ nhưng không có người thân chăm sóc, tiền bạc không có nên cũng đã bỏ xác lại nơi xứ người. Phút cuối đời không được nhìn mặt vợ con, không một ai viếng khóc. Mặc dù lúc về, Dêr đã thuyết phục K'lam cùng về, nhưng K'lam cứ cố nán ở lại vài năm nữa để kiếm thêm ít tiền nên cơ sự mới buồn đến như vậy. Dù sao thì được quay về như Dêr cũng đã là người may mắn lắm rồi!.
Nhiều bà con họ hàng gia đình Dêr cho biết: Từ ngày trở về, Dêr vẫn giữ được đức tính quý giá của người Bahnar: cần cù chịu khó, hăng say lao động sản xuất, nhanh chóng tái hòa nhập cộng đồng; đến bây giờ kinh tế của ông đã khá, ông còn giúp đỡ nhiều người tăng gia sản xuất, giải quyết nhiều vụ việc "cơm không lành, canh không ngọt", loại bỏ nhiều hủ tục lạc hậu ra khỏi đời sống cộng đồng... Thu nhập của gia đình đạt hơn 30 triệu đồng/năm. Dêr cười: "Nếu so sánh ra đâu có thua gì thu nhập bên Mỹ, mà lại được ở cùng với người thân trong gia đình, muốn làm thì làm, muốn nghỉ lúc nào thì tùy... Cái lẽ sung sướng đơn giản ấy đúng chỉ có ở trong buôn làng ruột thịt của mình mà thôi!"
Hăng say việc nương rẫy, nhiệt tình tham gia công tác xã hội, sống có uy tín, cuối năm 2007, Dêr được nhân dân làng Plei Bông bầu làm già làng. Trách nhiệm nặng nề hơn với buôn làng, khi nghe có một số người nhẹ dạ cả tin ở một số nơi bị kẻ xấu lừa phỉnh vượt biên trái phép, với giấc mơ hảo huyền: không làm mà được sung sướng, được ở trong nhà lầu, xe hơi... Nghe vậy, Dêr rít thêm một hơi thuốc khét lẹt chậm rãi nhả lên trời, xua tay: "Cái quy luật ở đời là phải có làm thì mới có ăn, đừng mơ tưởng viễn vông điều gì không thực tế. Ở bất kỳ nơi nào, cái giàu nó nằm ở hai bàn tay và khối óc của mình, chỉ có ham học, ham làm thì mới giàu có được, đừng nghe lời kẻ xấu xúi giục để làm hại chính chính cuộc đời mình. Không có ở nơi nào sướng bằng nơi cha sinh mẹ đẻ đâu..."
Đến nay, hầu hết các gia đình làng Plei Bông thuộc diện khá trở lên vì chẳng ai để ý đến chuyện vượt biên trái phép để chạy theo giấc mơ hảo huyền. Thu nhập tăng, nhận thức của người dân được nâng lên khiến ai cũng dễ nhận ra cái sự thâm độc của bọn xấu, phần nữa họ cứ nhìn tấm gương của Dêr để tự liên hệ bản thân với chuyện "đến xứ người" tìm vận may... Thế rồi ai cũng nghĩ: Cứ hỏi chuyện của Dêr từ bỏ nước Mỹ trở về để được "tỏ tường đường đi lối về"!

V.Ð.N

Arrow2 Từ bỏ nước mỹ về làm già làng
Arrow2 Làm ngược ý yàng
Arrow2 Có một ngôi làng mang tên Ama Nhơn